دریایی از خیال و حقیقت در "رویای ماه"
علی اصغر عاملی علی اصغر عاملی
گزارش و برسی > رویداد هنری 09:53 04 مرداد 1396 /

دریایی از خیال و حقیقت در "رویای ماه"

نمایش "رویای ماه" را حتما ببینید. این پیشنهاد من به همه مادران و پدرانی است که می خواهند فرزندان خود را در عرض یک ساعت در فضایی سرشار از تخیلی پویا، واقعیتی اجتناب ناپذیر و آموزشی غیرمستقیم و زیرپوستی قرار دهند تا در نهایت کودکانشان را با مفاهیم مهم و انکار ناپذیری همچون صلح و دوستی و احترام به محیط زیست آشنا نمایند.

"رویای ماه" نام نمایشی است در حوزه کودک به نویسندگی مریم کاظمی وکارگردانی احسان مجیدی که این روزها در تالار هنر به روی صحنه می رود. نمایش ماجرای دو دوست و همسایه است که با ورود ماه به خانه یکی از آنها درگیر ماجراهای عجیبی می شوند.

 

یک شب ماه افتاد خونه اولی

احسان مجیدی در خصوص انتخاب متن نمایش می گوید:

  • برای اجرای یک نمایش اصرار زیادی بر خواندن متن های فراوان دارم. وقتی متنی را می خوانم باید جایی از کار مرا به خودش جذب کند. در این کار هم متون زیادی مرور کردم تا به نمایشنامه رویای ماه مریم کاظمی رسیدم و همان جمله اول نمایشنامه مرا با خود همراه کرد. جمله ای که می گفت: "یک شب ماه افتاد خونه اولی."

او غنای قصه و دو شخصیتی بودن داستان را از جمله عوامل دیگر انتخاب این متن برای اجرا ذکر می کند. اما در نهایت آنچه مجیدی را برای اجرای رویای ماه مجاب می سازد، نمایش بدی و زشتی جدال میان آدم ها و طمع آنان برای رسیدن به خواسته های پوچی است که با زبانی خیال پردازانه و کودکانه بیان شده است.

 

دکورهایی دوستدار محیط زیست

رویای ماه اگرچه در ذات خود حاوی پیام هایی در خصوص حفظ محیط زیست و لزوم عدم انحصار آن در دست عده ای خاص است، اما در رویکرد عملی خود نیز بر این اصل پایبند می باشد. طراحی و ساخت دکور این نمایش با استفاده از مقوا و مواد قابل برگشت به طبیعت بیانگر نگاه هوشمندانه دست اندرکاران این نمایش در زمینه القای فرهنگ صیانت از محیط زیست و طبیعت می باشد. مجیدی در این زمینه می گوید:

  • در این زمینه ما در میانه کار به این باور رسیدیم. چون در ابتدا قصد ساخت دکور مقوایی نداشتیم. وقتی دوستان طراح ماکت اولیه کار را به صورت کوچک شده و مقوایی برای من آوردند دیدم که ساخت دکور مقوایی چقدر اثرگذاری کار را بالا می برد. ضمن اینکه همین مقوایی بودن دکور و قابلیت از بین رفتن آن به نوعی بیانگر فناپذیری اشیاء را در این دنیا داشته و این پیام را به صورت زیرپوستی به تماشاچی القاء می کند که در چنین دنیای فناپذیری هیچ مسئله ای ارزش جدال و دشمنی میان انسان ها را ندارد. اما باید اعتراف کنم که ساخت این دکور کار بسیار پر زحمتی بود و چیزی حدود 2 ماه زمان به خود اختصاص داد. چون این دکور ضمن نمایش همه جزئیات باید به شکلی واقعی نشان داده می شد.

 

نمایشی جذاب اما با خشونت

شاید از جمله نقدهایی که بتوان به "رویای ماه"  وارد دانست، خشونتی است که اگرچه با زبان طنز بیان می شود، اما باز هم زمختی خشونت را با خود همراه دارد. البته کارگردان نمایش بر این باور است که این خشونت طبیعت ذاتی نمایش بوده است. چراکه دو نفر برای تصاحب ماه رو در روی یکدیگر قرار می گیرند و این خود منشاء کنش هایی خواهد بود. اما سعی بر آن شده تا با ابزار طنز زهر این خشونت گرفته شود.

مجیدی در نهایت در جواب این نقد به نکته قابل تاملی نیز اشاره می کند. وی می گوید:

  • من هم نسبت به خشونت ناخواسته موجود در کار بسیار درگیر بودم. اما در جریان جشنواره وقتی که کار 2 بار اجرا شد و بازخوردهای بچه ها را دیدم، احساس رضایت داشتم. چراکه در جریان هر دو اجرا بچه ها در جریان درگیری های موجود میان دو شخصیت نمایش خیلی می خندیدند و احساس خوبی داشتند. اما در پایان وقتی آن اتفاقات خاص برای هر دو شخصیت به وجود آمد، بچه های دیگر نمی خندیدند و سکوت معناداری در سالن حاکم شده بود. این سکوت یعنی تفکر کودک و به نظر من این اوج موفقیت نمایش است که بچه ها ابتدا به این درگیری می خندند. اما در پایان به کراهت و زشتی نزاع میان آدم ها پی می برند.

 

تصویری مبهم ولی اثرگذار

شاید نقطه عطف رویای ماه را بتوان صحنه آخر آن برشمرد. جایی که با استفاده از ویدئو پروژکتور تصاویری مبهم و سیاه و سفید از جنگ جهانی دوم نشان داده می شود. این ابهام در تصاویر از یک سو مانع از دیدن صحنه های خشن و نامناسب برای کودک می شود. اما از سوی دیگر در ذهن کودک این اثربخشی را دارد که در طول تاریخ چه میزان از انسان ها به دلیل خشونت ها و زیاده طلبی ها جان خود را از دست داده اند.

با توجه به نگاه خاص کارگردان در زمینه آموزش و القای مفاهیمی چون صلح  و دوستی و عدم التزامش به ارائه یک کار صرفا تجاری و گذرا از او راجع به مقوله کودک آزاری پرسیدم. معضلی که این روزها جامعه ما را به شدت درگیر خود ساخته و از او در خصوص رسالت تئاتر کودک در این زمینه می پرسم. پاسخی که مجیدی در این زمینه به من داد بسیار جالب توجه بود. او گفت:

  • من اعتقاد دارم که در این زمینه نیاز به آگاه سازی بزرگترها داریم تا کودکان. چون متاسفانه در پیرامون ما کسانی هستند که احساس می کنند اگر کودک نسبت به برخی مخاطرات اجتماعی آگاه شود، خیانت بزرگی به او شده است. پس به اعتقاد من به جای آموزش کودک باید به سراغ آموزش بزرگترها رفت و آنان را نسبت به مقولاتی مثل کودک آزاری آگاه نمود و یادمان باشد که کودکان صرفا به رفتار ما نگاه کرده و یاد می گیرند و نصیحت هیچ تاثیری در تربیت آنان ندارد. اگر بستر جامعه ایمن باشد می توانیم بچه هایی اهل تفکر و مهربانی تربیت کنیم.

نمایش "رویای ماه"  تا پایان امردادماه هر شب در ساعت 20 در تالار هنر اجرا خواهد شد. جناب کارگردان همه کودکان را دعوت به این نمایش کرده است. او در پایان مصاحبه با خنده ای شیرین می گوید:

  • دوست دارم همه بچه ها را اینجا ببینم. اگر هم پول بلیت نداشتند مهم نیست. باز هم بیایند.