اسباب بازی هایی در خدمت فرهنگ و اخلاق
علی اصغر عاملی علی اصغر عاملی
گزارش و برسی > اسباب بازی 09:22 23 بهمن 1395 /

اسباب بازی هایی در خدمت فرهنگ و اخلاق

شاید اگر بفهمید که چند آدم عاقل و بالغ برای ایجاد یک شرکت طراحی و تولید اسباب بازی در کنار یکدیگر قرار گرفته اند هیچ جذابیت خاصی برای شما نداشته باشد. اما وقتی بدانید که هدف این جمع از ایجاد چنین شرکتی این است تا پای مفاهیم فرهنگی و اخلاقی به حوزه بازی و ابزار بکشانند، ماجرا کمی متفاوت می شود و این تفاوت جایی به اوج خود می رسد که بدانید همه مواد به کار رفته در محصولات تولید شده نیز کاملا طبیعی و سازگار با محیط زیست است.

این خلاصه داستان شرکت سرگرمی های رشد آفرین چوبین است. شرکتی که به گفته مسئولان و دست اندرکارانش با اهداف کلان فرهنگی و تربیتی وارد حوزه اسباب بازی و سرگرمی های کودک شده است. از همین روی در یک غروب دل انگیز سرد زمستانی و در دفتر شرکت واقع در چهار راه ولی عصر با محمد نوروزی مدیر اجرایی شرکت سرگرمی های رشد آفرین چوبین به گفتگو نشستم.

 

جناب آقای نوروزی لطفا در خصوص شکل گیری و نحوه فعالیت های شرکت برای ما توضیح دهید.

شرکت سرگرمی های رشد آفرین چوبین از سال 1389 ثبت رسمی گردید اما فعالیت آن از سال های 90 و 91  وارد فاز جدی تری شد. ماجرای شکل گیری شرکت هم از این قرار بود که در ابتدا دو نفر از موسسان شرکت به عنوان کارآموز وارد مجموعه ای کار آفرین به نام تترا می شوند. (تترا مخفف توسعه تفکر روش آفرین است) این افراد پس از مشاوره با مسئولان تترا به این جمع بندی می رسند که براساس سلایق و توانایی های خود وارد عرصه طراحی و تولید اسباب بازی کودک شوند و شرکت تترا هم به عنوان سرمایه گذار اصلی وارد عرصه می شود. هدف اصلی این مجموعه هم این بود که مفاهیم فرهنگی و تربیتی را از حوزه کلام و گفتمان وارد عرصه محصول نمایند. چون باور ما این بود که بحث های فرهنگی مطرح شده در کتاب ها تا وارد حوزه زندگی و عمل نشوند، راهگشا نخواهند بود. از سوی دیگر اصلی ترین ابزار دست کودک اسباب بازیهای اوست و اگر بخواهیم مفاهیم فرهنگی و اخلاقی را به وی انتقال دهیم باید از طریق وسایل بازی انجام دهیم. از همین روی مجموعه تترا با همین رویکرد به حمایت از شرکت چوبین پرداخت. شعار اصلی چوبین این است که بازی زندگی کودکان است و اسباب بازی ابزار و وسیله این زندگی است.

 

یعنی دغدغه های فرهنگی شما باعث شد تا به سراغ این کار بیایید؟

دقیقا همین طور است. شما اگر محصولات ما را ببینید متوجه می شوید که همه آنها نوعی پیام آموزشی، فرهنگی و تربیتی دارند. چون باور ما این است که ساختارهای اصلی روان، ذهن و جسم کودک در سنین زیر 7 سال شکل می گیرد. در نتیجه انتقال مفاهیمی چون مسئولیت پذیری، حس تعامل و همکاری، سلامت جسم و روان و هزاران مفهوم تربیتی دیگر باید در این سنین صورت پذیرد و اگر کودک بتواند مفاهیم اصلی و پایه ای زندگی را در این سال ها یاد بگیرد در سال های بعد سلامت و رشد بهتری خواهد داشت. به طور مثال یکی از اهداف ما این بود که وسایلی طراحی کنیم که توانایی های مختلف کودک را ارتقا دهد البته در این خصوص با مراکز مختلف فرهنگی و آموزشی هم مشورت داشته ایم.

جالب است بدانید که به دلیل همین دغدغه های فرهنگی در ابتدای کار برای رسیدن به محصولات مناسب آزمون و خطاهای بسیاری داشتیم که همگی آنها هزینه های سنگینی را بر مجموعه وارد نمود. اما با این حال بسیار راضی هستیم. چون نتایج به دست آمده بسیار قابل قبول است به حدی که در حال حاضر شرکت رشد آفرین چوبین کاملا خودگردان بوده و به مرحله سودآوری نیز رسیده است. البته در اینجا باز هم تاکید می کنم که همکاری و مساعدت مجموعه تترا بود که ما را به این نقطه از کار رساند.

 

وضعیت محصولات ایرانی ارائه شده در بازار اسباب بازی را چگونه ارزیابی می کنید؟ آیا وجود اسباب بازی های خارجی مانعی بر سر فروش کالاهای ایرانی بوده است؟

تجربه فروش محصولات چوبین به خود ما ثابت کرد که اسباب بازی های ایرانی هم فروش و هم جذابیت داشته و حتی در بازار رقابت حرف های زیادی برای گفتن دارند. اگر بازار اسباب بازی مملو از محصولات خارجی است بخش عمده آن به دلیل تیراژ بالای آن محصولات است و به اعتقاد بنده همین شرکت خودمان اگر بتواند مشکل کمبود نقدینگی خود را جبران کند و کارش را توسعه دهد، به هیچ عنوان با مشکل مخاطب و عدم فروش محصولات مواجه نخواهد شد.  

 

با این حساب به نظر شما در حال حاضر مشکل اصلی تولید کنندگان اسباب بازی در ایران چیست؟

به نظر می رسد مشکل اصلی تولید کنندگان ایرانی عدم تیراژ بالای محصولات است که بخش عمده آن هم به دلیل عدم نقدینگی کافی است. حالا شاید بخشی از آن هم به دلیل عدم تمایل مصرف کنندگان است، اما در سال های اخیر و با توجه به فرهنگ سازی که در زمینه خرید محصولات ایرانی شده و همچنین ظهور شرکت هایی با رویکردهای بدیع و خلاقانه در حوزه اسباب بازی، با مشکل کمبود مشتری مواجه نیستیم. حتی ما بارها در نمایشگاه های مختلفی که شرکت کرده ایم بسیاری از خانواده هایی را دیدیم که وقتی محصولات ما را دیدند دچار شگفتی شده و از آنها استقبال فراوانی کرده اند. حتی برخی از همکاران ما وقتی محصولات ما را می بینند فکر می کنند که سفارش ساخت این محصولات را به چین داده ایم. در صورتی که محصولات ما کاملا ایرانی بوده و کارگاه ما در شهرک صنعتی چاردانگه واقع است. خلاصه اینکه اگر تولید کننده ایرانی بخواهد وارد بازار اسباب بازی شود این فضا آن قدر گسترده است که بتواند برای خودش گوشه امنی جهت فروش دست و پا کند. البته این خود مستلزم میزان خلاقیت و هنری است که شرکت های تولید کننده در طراحی و ارائه محصول باید انجام دهند.

 

یعنی شما بحث واردات اسباب بازی های خارجی و صدمات آن به شرکت های ایرانی را قبول ندارید؟

ببینید در زمینه واردات اسباب بازی باید دو نکته را مد نظر داشته باشیم. اول اینکه یک واردکننده به دنبال محصول خوب و جدیدی است که برای وارد کردن آن نه مشکلی داشته باشد و نه تامین آن محصول دچار وقفه شود. در صورتی که یافتن چنین محصولی با این مولفه ها کار آسانی نیست. اما تولید کننده داخلی همیشه دم دست تاجران و فروشندگان است و می تواند کالای مورد نظرش را تامین کند. از سوی دیگر بحث نرخ ارز است که با بالا و پایین رفتن آن واردکننده دچار مشکل می شود. اما محصولاتی مثل کارهای شرکت ما که وابستگی زیادی به نرخ ارز ندارد با قیمتی مشخص در اختیار فروشندگان قرار می گیرد. البته منکر مشکلات ایجاد شده از سوی کالاهای خارجی نمی شوم و اینکه به دلیل واردات آنها در تیراژ بالا قیمت تمام شده برای واردکننده بسیار نازل بوده و کالاهای ایرانی توان رقابت با آنها را نخواهند داشت. اما اسباب بازی هایی مانند محصولات شرکت چوبین که توام با خلاقیت و هنر یک مجموعه بوده و غالب آنها مشابه خارجی در بازار کشور ندارد، با مشکل خاصی مواجه نخواهند بود. حتی در برخی از محصولات ما مثل جورچین که مشابه خارجی هم در بازار دارد، سعی بر آن است تا با کمی خلاقیت آن را تغییر دهیم. مثلا در همین جورچین با طراح صحبت کردیم تا بر روی جورچین ما اشکال حیواناتی را طراحی کند. حیواناتی که نام آنها در قرآن ذکر شده است و بعد ما روی جلد محصول خود توضیح دادیم که اشکال روی جورچین بر چه اساس طراحی شده و والدین یا مربی در هنگام بازی می توانند داستان قرآنی هر یک از این حیوانات را برای کودک تعریف کرده و یا آن را نقاشی و رنگ آمیزی کنند.

یک نکته دیگر که ما از بازخورد مشتریان فهمیدیم آن است که محصولات ما چه به لحاظ کیفیت و چه به لحاظ قیمت از اجناس چینی گران تر و بهتر و از اجناس به اصطلاح برند و معروف دنیا ارزان تر و پایین تر است. خوب حالا اگر مشتری بخواهد جنس ارزان بی کیفیت بخرد به سراغ چینی می رود و اگر بخواهد یک جنس لوکس بخرد به سراغ محصول برند و مارک می رود. اما اگر بخواهد نقطه تعادل و وسطی را برای خود داشته باشد، به طور یقین به سراغ محصولات ما خواهد آمد. به همین دلیل است که ما نگرانی زیادی از واردات محصولات خارجی نداریم.

 

شما جهت طراحی و تولید محصولات خود اتاق فکر و یا تیم طراحی خاصی دارید؟

به آن معنای خاص نه. اتاق فکر مستقل نداریم. اما به طور غیر رسمی اتاق فکری متشکل از همکاران چوبین و تترا هستیم که برای طراحی و تولید یک محصول اگر ایده ای خام در ذهن کسی وجود داشته باشد آن را مطرح می کند و یا براساس محصولات مختلفی که در فضای مجازی و یا هر جای دیگر می بینیم ایده ای ترکیبی را طراحی کرده و سپس آن را در میان دوستان مطرح می کنیم و به رای می گذاریم. در مرحله بعد نمونه آن را در کارگاه تهیه کرده و پس از بررسی ها و تحلیل های مختلف به نتیجه ای مشخص می رسیم.

این نکته را هم اضافه کنم که ما برای طراحی محصولات خود چند لایه را مدنظر داریم. لایه اول لایه شکل و فرم می باشد. لایه بعدی سناریوی بازی است و در نهایت لایه سوم شامل بحث دینامیک و پویایی بازی می باشد. نکته مهم برای ما این است که همیشه سعی بر آن بوده تا این لایه ها را تا حد امکان خودمان طراحی کرده و بسازیم تا محصول کاملا ایرانیزه و بومی باشد.

 

توصیه جنابعالی برای کسانی که می خواهند وارد این عرصه شوند چیست؟

راستش این کار، کار بسیار مشکلی است. با قاطعیت می گویم که تولیدکنندگانی مثل ما به خاطر عشق و علاقه خود به سراغ این کار آمده اند. چون اگر این حجم پول و انرژی و وقت را در جای دیگر سرمایه گذاری می کردند، الان بسیار جلوتر بودند.

در این کار چالش ها زیاد است و مهمترین چالش بحث سیستم توزیع است. اینکه کالای ما چگونه به دست مخاطب برسد. یا مثلا یکی از چالش های موجود در شرکت رشد آفرین چوبین بحث تبلیغات است. ما تبلیغات بسیار کمی داریم. چون به دلیل پایین بودن تیراژ تولید اگر تبلیغات ما گسترده باشد دیگر نمی توانیم پاسخگوی نیازمند مخاطبان باشیم. ما سال های گذشته محصولی به نام "تاتی رو" داشتیم که در نوع خود بسیار بی بدیل بود و استقبال خوبی هم از آن شد. در آن برهه کسانی اعلام آمادگی کردند تا برای این محصول تیزر تبلیغاتی ساخته و در سود فروش آن با ما سهیم شوند. اما ما می دیدیم که نه به لحاظ سرمایه، نه تکنولوژی و نه از نظر نیروی انسانی جوابگوی تولید محصول بالا نیستیم.

از دیگر چالش های موجود در این عرصه وجود کالاهایی است که نه تنها مفید نیستند که بسیار مضر می باشند و تولیدکنندگان آن با سوء استفاده از دغدغه های آموزشی خانواده ها محصولاتشان را به فروش می رسانند. مثلا محصولاتی داریم که در آنها ادعا می شود که بچه می تواند از زیر 7 سالگی خواندن و نوشتن یاد بگیرد. در صورتی که کودک زیر 7 سال نباید درگیر خواندن و نوشتن باشد. سن سواد آموزی از 7 سالگی است.

در مجموع اگر کسی بخواهد به صورت فی البداهه وارد این عرصه شود او را به شدت نهی می کنم. چون این عرصه جایی است که باید با عشق، خلاقیت و پشتکار وارد شوید و صرف سرمایه گذاری کافی نیست. ما در این 5 سال اخیر مشکلات بسیار فراوانی داشتیم. الان برخی اوقات دانشجویان طراحی صنعتی به سراغ ما می آیند و مثلا یک بازی طراحی کرده اند و خیال می کنند که اگر وارد بازار شود پول پارو می کنند. ما هم وقتی تاتی رو را ساختیم بر این باور بودیم که بازار را متحول می کنیم. اما چون تک محصولی بودیم استقبال چندانی از ما نشد. اما امروز که تنوع محصول داریم فروشندگان استقبال فراوانی از ما می کنند. چون یک فروشنده اسباب بازی که صدها کالا در مغازه خود دارد، هیچ وقت به خاطر یک محصول کار و زندگی خود را تعطیل نمی کند تا از جذابیت های آن به مشتریان سخن بگوید. او در اصل به دنبال کالایی است که نیاز به معرفی نداشته باشد.

 

چشم انداز شرکت چوبین را در آینده چطور ارزیابی می کنید؟ و اینکه به فعالیت شرکت از ابتدا تاکنون چه نمره ای می دهید؟

بنده چشم انداز چوبین را بسیار روشن می دانم. چون توانایی ها و ظرفیت هایی در داخل مجموعه شکوفا شده که به عنوان برگ برنده این شرکت است. به طور مثال در حال حاضر گروهی به طور غیررسمی در داخل شرکت تشکیل شده است که می تواند براساس نیازها و مطالبات مخاطبان و مشتریان بازی طراحی و تولید کند.

از سوی دیگر ما با وجود عدم تبلیغات فراوان مشتری و مخاطبان خاص خود را داریم. به طور مثال یکی از محصولات ما ماشین چوبی است که با کش و اهرمی خاص کوک و شروع به حرکت می کند. این محصول در میان برخی مخاطبان ما چنان با استقبال همراه بود که در یکی از مدارس تهران مسابقه ای را با این ماشین ها برگزار کردند. هدف آنها هم آموزش مفاهیمی مثل اصطکاک، انرژی جنبشی و مواردی از این دست بود.

در خصوص نمره شرکت هم باید بگویم که به محصولات چوبین لااقل در میان شرکت های ایرانی نمره 20 می دهم. البته مشکلاتی هم داریم. از جمله در بحث تامین رنگ مناسب برای محصولات. در حال حاضر هم چند سالی می شود که به سراغ حل این مشکل رفته ایم ولی تکنولوژی و ماشین آلات مخصوص آن در بازار ایران موجود نیست و هزینه های واردات آن نیز بسیار بالاست.

 

با توجه به اینکه تاکید دارید محصولات این شرکت در صدد بیان پیام های فرهنگی به کودکان است، فکر می کنید تا چه میزان در این مسئله موفق بوده اید؟

ما عقیده داریم نباید پیام های فرهنگی و اخلاقی خود را به طور عیان بگوییم. بلکه این پیام ها باید داخل محصول و ابزار بازی کودک مستتر باشد و کودک با انجام آن بازی به طور غیرمستقیم نسبت به پیام آن آگاه شده و در ضمیر ناخودآگاه او ثبت شود. به همین دلیل نمی توانم به طور مستقیم بگویم که محصولات ما از نظر فرهنگی به چه میزان و بر چه تعداد کودک اثرگذار بوده است. اما آنچه که هدف این مجموعه بوده تقویت قوای جسمی و ذهنی کودک است تا از طریق بازی توانایی های بالقوه کودک شکوفا شود. به نظر ما هر خانواده ای که در فکر تقویت این پارامترها در کودکشان می باشد، می تواند از محصولات ما استفاده نماید.