خانه ای به وسعت ایران، خانه ایرانی
علی اصغر عاملی علی اصغر عاملی
گزارش و برسی > خیریه 19:17 04 دی 1395 /

خانه ای به وسعت ایران، خانه ایرانی

چشمها را بايد شست

جور ديگر بايد ديد

چترها را بايد بست

زير باران بايد رفت

 

به طرف محل قرار مصاحبه که به راه می افتم باران پاییزی تهران را به شدت خیس کرده است. در میان هیاهوی آدم ها و آهن ها در میدان انقلاب و خیابان کارگر وارد کوچه مهدیزاده می شوم. تقریبا در قسمت انتهایی کوچه در پلاک 24 خانه ای کوچک قرار دارد. اینجا خانه هنر ایرانی جمعیت امام علی علیه اسلام است.  و هم اکنون در این مکان جشنوارهه هنری کودکان خانه ایرانی دروازه غار یکی از مراکز جمعیت امام علی در حال برگزاریست. جشنواره هنری از غار بخوان...

وارد خانه که می شوم همه چیز در ازدحامی صمیمی به سر می برد. آدم ها می روند و می آیند. تعدادی میز و قفسه برای فروش محصولاتی متنوع و کوچک وجود دارد. از کیف های دستی و ظروف نقاشی شده تا نقاشی های روی دیوار، همگی محصولاتی است برای فروش تا از محل درآمد آن هزینه های جاری کودکان بی بضاعت تامین شود.

اگرچه غالب حاضرین در خانه هنر ایرانی جوان و عمدتا دانشجو هستند، اما در میانشان افراد میانسال و حتی کهنسال نیز دیده می شود. حدود 10 دقیقه ای معطل می شوم تا محیا واحدی از اعضای این انجمن برای مصاحبه آماده شود. تقریبا هر کسی در گوشه ای از این خانه ایرانی مشغول فعالیتی است.

 

انجمنی خیرخواهانه با نگاهی واقع بینانه

انجمن امداد دانشجویی مردمی امام علی یک سازمان مردم نهاد است که از سال 1378 و با هدف ریشه یابی و آگاهی بخشی در زمینه معضلات اجتماعی آغاز به کار می نماید. از جمله محورهای اساسی در فعالیت های این انجمن آن است که در کنار فعالیت های عام المنفعه اطلاعاتی نیز در خصوص معضلات اجتماعی محلات حاشیه ای در شهرها تهیه می نماید. اطلاعاتی که صرفا بر اساس واقعیات اجتماعی و به دور از هرگونه هیاهو و سیاه نمایی در اختیار مسئولان امر و افکار عمومی قرار می گیرد. جامعه هدف این انجمن زنان و کودکان مناطق حاشیه ای و پر مخاطره شهر هستند. برای این منظور شارمین میمندی نژاد موسس این جمعیت نخستین دفتر دانشگاهی را در دانشگاه صنعتی شریف تاسیس می کند و این دفتر آغاز حرکت بزرگی بود برای جمعیت امام علی. در آغاز کار از سوی موسسان  برنامه هایی براساس آیین های ملی و مذهبی در محلات پر حاشیه شهر برگزار می گردد. به طور مثال در شب قدر برنامه ای با عنوان "آیین کوچه گردان عاشق" برگزار می شود که در آن به خانواده های فقیر رسیدگی می شود و یا در شب یلدا طرحی با عنوان "یلدا در کوچه های فقر" اجرایی می گردد.

 هدف کلان این مجموعه از برگزاری چنین برنامه هایی در دو وجه متفاوت می باشد. نخست آگاهی طبقات مختلف اجتماعی نسبت به این واقعیت که آیین های ملی و مذهبی تنها در بستر جامعه و وجود افراد آن معنا می یابد و از همین روی شادی و بهره مندی از چنین مراسم هایی باید با توجه به نفع جمعی جامعه صورت پذیرد. اما هدف دوم و شاید مهم تر  یافتن دریچه ای جهت ورود به محلات پر حاشیه شهر می باشد. چراکه شناخت و ریشه یابی معضلات اجتماعی مستلزم ورود مناسب و هوشمندانه به محلات فقیر و ایجاد ارتباط با ساکنان آن می باشد. در اثربخشی این طرح و برنامه های جنبی آن همین بس که پس از گذشت قریب دو دهه از فعالیت های آن امروز شاهد وجود یک نظام ساختارمند در جمعیت امام علی می باشیم. ساختاری که براساس آن خانه هایی در محلات فقیر و پرحاشیه تهران و برخی از شهرهای کشور تاسیس شده و در کنار ریشه یابی معضلات اجتماعی به آموزش و فرهنگ سازی کودکان و زنان این محلات می پردازند. در  کل کشور تعداد این خانه ها به عدد 30 رسیده است. محلاتی مانند خاک سفید، دره فرحزاد، دروازه غار، شوش لب خط، شهرری، احمد آباد مستوفی، قرچک و پاکدشت میزبان خانه های ایرانی در تهران می باشند. استان های گلستان، خراسان رضوی، فارس، کرمان، کرمانشاه، یزد، مازندران اصفهان بوشهر و... نیز از جمله استان هایی هستند که خانه های ایرانی در آن مشغول به فعالیت می باشند.

 

شرح وظایف خانه های ایرانی

مهم ترین کاری که در این خانه ها صورت می پذیرد آن است که پس از ورود به هر منطقه به آسیب شناسی آن در حوزه کودکان و زنان می پردازند و سپس براساس مشکلات هر منطقه و یا محله برنامه های آموزشی و فرهنگی الگوسازی می شود تا کودکان و زنان به گونه ای در برابر این معضلات مقاوم سازی شوند. این الگوسازی می تواند در حوزه های مختلفی چون بهداشت و سلامت، آموزش، اشتغال، تغذیه، غربالگری و یا هر مسئله دیگری باشد تا کودکان در برابر معضلاتی همچون اعتیاد، فقر و ... مصون بمانند.  به همین دلیل در برخی محلات خانه های علم ایجاد شده تا به وضعیت آموزشی و علمی کودکان رسیدگی شود و یا در محله مولوی یا خاک سفید ...در تهران و نیز در برخی محلات موجود در شهرهای مشهد، ساری و کرمانشاه خانه های اشتغال برای مادران ایجاد شده تا با آموزش ساخت محصولی از سوی آنان و ارائه آن به بازار هزینه های جاری خانواده تامین شود که برخی از این محصولات در خانه هنر ایرانی عرضه می شود.

نکته جالب در خصوص این خانه ها آن است که ابتدا کودکان محروم از تحصیل را شناسایی و سپس به علت یابی ترک تحصیل آنها مبادرت می کنند. این کودکان اگر فاقد اوراق هویتی بوده و ایرانی باشند، نسبت به اخذ اوراق هویتی آنان اقدام می گردد و سعی می شود تا زمینه های آموزشی برای آنان ایجاد شده و پس از آمادگی ابتدایی برای ادامه تحصیل راهی مدارس شوند. البته در کنار این الگوهای موجود بسترهای هنری، ورزشی و فرهنگی طراحی شده تا کودکان این محلات براساس علایق خود وارد هر یک از این بخش ها شوند. هدف اصلی جمعیت نیز از ایجاد چنین بسترهایی جلوگیری از ورود کودکان به فضای مسموم محلات خود و نیز باروری و شکوفایی استعدادهای آنان می باشد. محیا واحدی با بیان این مطلب اشاره ای هم به جشنواره های خانه های ایرانی دارد. جشنواره هایی که در آن ماحصل فعالیت های هنری کودکان در زمینه های مختلفی همچون هنرهای تجسمی، عکاسی، نقاشی، سرود و آواز در معرض دید علاقه مندان قرار می گیرد تا افکار عمومی نسبت به توانایی ها و استعدادهای بی بدیل این کودکان آگاهی بیشتری یابد. بر همین اساس در این چند روز نیز جشنواره هنری خانه دروازه غار در خانه هنر ایرانی برپاست.

 

 

تغییری ژرف در نگاه جامعه

باور قلبی اعضای جمعیت آن است که نگاه جامعه باید به محلات حاشیه نشین و فقیر تغییر پیدا کرده و نگاه حذفی مرسومی که در ذهن بسیاری از مردم وجود دارد جایش را به نگاه تعامل گرایانه و مسولانه بدهد. اینکه جامعه در وهله نخست بپذیرد که چنین محلات حاشیه نشینی حاصل خود اجتماع است و میبایست همه اقشار اجتماع  در راستای حل این معضلات گام بردارند. به همین دلیل جمعیت هر روز اعضای خود اعم از دانشجویان و دیگر اعضا را به فراخور توانایی هایشان به خانه های مختلف اعزام می کند تا هم افراد جامعه نسبت به مسئولیت خویش در برابر دیگران آگاه شده و هم اعتماد افراد محلات حاشیه نشین نسبت به دیگر طبقات جامعه جلب شود و این کار یعنی ایجاد یک آگاهی دو طرفه در میان همه اقشار جامعه. محیا واحدی در این خصوص موردی را مثال می زند که در آن یک دختر دانشجو رشته هنر که در خانواده ای بسیار متمول و مرفه زندگی می کند، برای بچه های برخی از خانه های ایرانی آموزش نقاشی می دهد که این آموزش باعث شده تا یک رابطه صمیمی و دوستانه میان وی و بچه ها به وجود بیاید.

واحدی در ادامه تاکید دارد که در کنار همه این موارد یکی از مهم ترین فعالیت های جمعیت آن است که نتایج بررسی ها و مطالعات خود در محلات حاشیه ای را در سمینارها و همایش های علمی مرتبط با مسایل اجتماعی  زنان و کودکان ارائه نماید تا مسئولان و دست اندرکاران کشور بتوانند براساس همین مطالعات و به دور از هر گونه پیش داوری و یا فضاسازی اقدام به اتخاذ تصمیمات در خصوص رفع معضلات این محلات بپردازند. به طور مثال در خصوص قصاص کودکان زیر 18 سال، انجمن مطالعات و بررسی هایی را در خصوص جرم و جنایات این دسته از کودکان در محلات حاشیه نشین صورت داده و نتیجه آن را در قالب طرحی به نام "طفلان مسلم" اجرا نموده که حدود 10 سالی در حال انجام است که البته این تلاش ها تاکنون نتایج خوبی هم در برداشته است و باعث ایجاد تغییراتی در قوانین مرتبط با مجازات نوجوانان محکوم به قصاص سال شده است.

واحدی ضمن اشاره به جمعیت 3000 نفری تحت پوشش این جمعیت در سراسر کشور از نگاه فراقومیتی و فراملی این مجموعه در خصوص کودکان می گوید . او در پایان سخنانش گریزی هم به بحث منابع مالی این مجموعه زده و تاکید می کند که جمعیت امام علی هیچ وابستگی مالی و یا مادی به نهادها و ارگان های دولتی و غیردولتی نداشته و تمامی منابع مالی خود را از طریق کمک های مردمی دریافت می کند. مضاف آنکه هدف اصلی این جمعیت بهره مندی از تخصص افراد و حضور فیزیکی آنها در خانه های ایرانی جهت توانمند سازی کودکان می باشد.

 

گشتی در خانه پر صفای ایرانی

گفتگویم با خانم واحدی که به پایان می رسد دلم نمی آید از این خانه پر صفای ایرانی خارج شوم. چه نام با مسمایی! خانه ایرانی. خانه ای برای همه ایرانیان. چه آنها که در زندگی پر چالش خود فرصت یادگیری و
بهره مندی از بسیاری از مواهب را نداشته اند و چه آنها که می خواهند دانش و تخصص خود را با نگاهی خیرخواهانه در اختیار همگان قرار دهد. اینجا خانه هر ایرانی است که می خواهد بی دریغ ببخشد و یاد بگیرد. کلید ورود به این خانه هم تنهاا تغییری کوچک در نوع نگاه ما به جامعه و انسانهاست و نترسیدن از بخشش بی مزد و منت.

چشمها را بايد شست

جور ديگر بايد ديد

چترها را بايد بست

زير باران بايد رفت

فکر را خاطره را زير باران بايد برد‌

با همه مردم شهر زير باران بايد رفت

دوست را زير باران بايد ديد‌

عشق را زير باران بايد جست

 

رسولی نژاد نقل قول
برای شما و همه کسانی که در راستای کاهش آلام و مشکلات کودکان بی سرپرست یا بد سرپرست گام بر می دارید کمال سپاس را دارم
نیازی نقل قول
من دورادور با فعالیت های این انجمن آشنا هستم. جمعیت بسیار خوب و اثرگذاری هست. مخصوصا در زمینه آموزش و توانمند سازی
مرتضی نقل قول
سلام. گزارش خوب و قشنگی بود. موفق باشید.
بیشتر بیشتر